äôúøåï ìáòéåú äáøéàåú äîøëæéåú ùì äàðåùåú åùì ëãåø äàøõ äåà àçã
îàú: â'åï î÷ãåâì[1]
úøâí åòøê: éøéá âìáåò
äæãîðåú ôúàåîéú ðîöàú ìôúò òîðå: îòáø ùì äàðåùåú ìúæåðä öîçéú éôúåø àú áòééú äæðú äéúø åéôâò ôâéòä àðåùä áäúçîîåú äâìåáìéú. äúéàáåï ùàéðå éåãò ùáòä ìîöøëé îæåï îï äçé (áòé÷ø ôøåú, ëáùéí, çæéøéí òåôåú åãâéí) äåà äùåøù ùáéñåã ùúé äáòéåú.
îùáø äáøéàåú ùì äàðåùåú äåà îâéôä, ùîîðä ñåáìéí éåúø î-1.1 îéìéàøã áðé àãí áòìé îù÷ì éúø å-132 îéìéåï áðé àãí ùîðéí.[2] îñåëøú îáåâøéí ñåáìéí 197 îéìéåï áðé àãí åìîéìéàøã àðùéí éù ìçõ ãí âáåä. úåöàä âåøìéú å÷èìðéú ùì ùìåù îçìåú àìä äéà 18 îéìéåï áðé àãí äîúéí îîçìåú ìá ëì ùðä.[3] îçìåú àìä àéðï î÷èéðåú àú âéãåì äàåëìåñééä äàðåùéú, îôðé ùäï äåøâåú áòé÷ø àçøé äùðéí ùáäï áðé àãí ðåäâéí ìäåìéã éìãéí. ìà ø÷ éìãéí ðåìãéí àìà âí îðäâé àëéìä ÷èìðééí îåòáøéí ìãåø äáà. äééðå îöôéí ùîðäéâé äòåìí éð÷èå öòãéí ðîøöéí ëãé ìùðåú ñáì àðåùé æä òì-éãé ú÷éôú äñéáä äøàùéú: àëéìú áùø åîåöøé çìá.
øîåú äåìëåú åîúâáøåú ùì úçìåàä öåòãåú éã áéã òí ÷èñèøåôåú ñáéáúéåú: ñòøåú åäåøé÷ðéí, áöøåú åùèôåðåú - ëì àìä äçîéøå äï áîñôø åäï áòåöîä áùðéí äàçøåðåú. îéðéí øáéí ùì çéåú åöîçéí äåëçãå àå ðîöàéí òì ñó äëçãä. äééöåø äç÷ìàé äòåìîé îúçéì ìøãú åîçéøé äúåöøú äç÷ìàéú òåìéí áîäéøåú. äôñéîéñèéí öåôéí ùäöìú äâæò äàðåùé îøòá òåìîé îäéø éëåìä ìäéåú ø÷ áàîöòåú îâéôä àå îìçîä âøòéðéú, ùúôçéú ááú àçú àú îñôø áðé äàãí áòåìí îéåúø î-6.5 îéìéàøã ìîñôø ðîåê áäøáä. ð÷ååä ùäâæò äàðåùé îôåúç ãéå ëãé ìäöéì àú òöîå áöåøä îëååðú åøöéåðìéú. äùéèä äôùåèä åä÷ìä áéåúø äéà äôçúä ãøñèéú áàëéìú áùø åçìá.
äôøñô÷èéáä äééçåãéú ùìðå
äôúøåðåú éáåàå îîîùìåú, òñ÷éí, ÷áåöåú î÷åîéåú, åäçùåá áéåúø - îéçéãéí ùéùðå àú äúðäâåúí - áðé àãí ùøåöéí ìòùåú àú äãáø äðëåï. áëì øçáé äòåìí ðòùéí îàîöéí áúçåîéí ùåðéí ìä÷èéï àú äùéîåù áãì÷éí îçöáééí - ôçí, ðôè åâæ èáòé, ëîå âí ìùìåè èåá éåúø áùøéôåú éòø åáôñåìú äúòùééúéú. äîìçîä áîçìåú äëøåðéåú ðòùéú áàîöòéí ùåðéí, ëâåï äôçúú òéùåï, àìëåäåì, ñîéí, ëéîé÷ìéí ñáéáúééí åîçìåú îãá÷åú (ëîå àééãñ).
àåìí ëîòè ãáø ìà ðòùä ëãé ìú÷ï àú äúæåðä. îòøëä æå äéà ùìðå, ùì àìä ùëáø òùå àú äùéðåé åîëéøéí àú ääðàä, äðåçåú åäéúøåðåú ùì úæåðä öîçéú ãìú ùåîï.
äàí ùåççúí àé ôòí òí îòùðéí òì äúîëøåúí? àîé áú ä-83 îòùðú ëì éåí çôéñú ñéâøéåú îàæ äéåúä öòéøä. äéà àéðä îàîéðä ùäàæäøåú äáøéàåúéåú òì ñéâøéåú ðåâòåú ìä. ëùðàñø òì òéùåï áîñòãåú äéà úôñä æàú ëäú÷ôä àéùéú ðâã æëåéåúéä. îìåðåú ùàåñøéí òì òéùåï äí îçåõ ìúçåí áùáéìä. áôåòì - ääøâì ùìä îòååø àåúä îìäëéø áàîú åîìäúðäâ áàçøéåú. ìîæìðå 79% îäàåëìåñééä áàøä"á äí ìà îòùðéí, ùîáéðéí àú äçùéáåú ùì øéñåï öåøä æå ùì æéäåí (ãøê àâá, ìàîé ëåùø èåá ìîøåú ùäéà ñåáìú îðôçú äøéàåú, åæàú îëéååï ùðéæåðä ãéàèä öîçéú îòåèú ùåîï áîùê ùìåùä òùåøéí).
äáòéåú äëøåëåú áöøéëú áùø åîåöøé çìá äï îñåáëåú, îàçø ùø÷ 3% îäàåëìåñééä øåàéí òöîí ëöîçåðéí,[4] åøåáí äâãåì öåøê çìá, âáéðä åáéöéí. ùéòåø äðéæåðéí áúæåðä öîçéú ììà îæåï îï äçé òåîã òì ôçåú îàçåæ àçã îëìì äàåëìåñééä áàøä"á. áòé÷ø àìä éëåìéí ìäëéø áëê ùîæåï îï äçé äåà äâåøí ìòé÷ø äáòéåú äñáéáúéåú, åìãòú îäå äôúøåï äôùåè. àðé çåæø òì äöéèåè ùäáàúé áîàîøé ä÷åãí òì äàñåï äñáéáúé äòåìîé: "àí îùäå îú÷ì÷ì, òì àìä ùéù ìäí äéëåìú ìôòåìä îåèìú äàçøéåú ìôòåì" (ðé÷åìñ ÷ééâ', 2004, îúåê äñøè "àåöø ìàåîé", áäúáññ òì îùôè îúåê îâéìú äòöîàåú äàîøé÷ðéú).
îúòìîéí îäôúøåï äàîéúé
ãå"ç äàå"í "äöì äàøåê ùì úòùéåú îù÷ äçé",[5] ùéöà áðåáîáø 2006 ÷åáò: ìîù÷ äçé éùðä äùôòä ðéëøú áäé÷ó ëìì òåìîé òì äîéí, äàãîä, äëçãú öîçéí åçéåú äáø, åöøéëú îùàáé àðøâéä, åäåà îùôéò îàåã òì äúçîîåú ëãåø äàøõ. ìîøåú æàú, çéôåù á-407 òîåãé äãå"ç îòìä ø÷ àøáòä îùôèéí ùáäí ðæëøú äîéìä öîçåðåú (vegetarianism). äîéìä èáòåðåú ëìì ìà ðæëøú.
äðéðâ ùèééðôìã, øàù òðó 'îéãò åîãéðéåú ç÷ìàåú áòìé çééí' áàøâåï äç÷ìàåú ùì äàå"í åòåøê øàùé ùì äãå"ç ìòéì, ÷áò: "îù÷ äçé äåà àçã äâåøîéí äçùåáéí ìëîòè ëì äáòéåú äñáéáúéåú äçîåøåú. ôòåìä ãçåôä ðãøùú ìäáøéà àú äîöá". îãåò òéãåã àåëìåñééú äòåìí ìèáòåðåú àéðå äôúøåï?
äôúøåðåú ùîöéò ãå"ç äàå"í äí çì÷ééí áìáã ùéôåø äîøòä, ôéðåé æáì îù÷é äçé, îðéòú æéäåí îéí, åùéðåé úæåðú áòìé äçééí - ôøåú, çæéøéí åëáùéí - áàåôï ùéôçéú àú øòéìåú âéäå÷éäí ðôéçåúéäí (ùîëéìéí îúàï), öåàúí åùúðí. àó òì ôé ùäúåëðéåú ùîúååä äãå"ç äï "ú÷éðåú ôåìéèéú", áäéîðòï îìäàùéí áîôåøù àú ä àçøàéí äøáéí ìîöá, áøåø ùìúëðéåú àìä úäéä äùôòä îòèä òì äñáéáä. äàí ëåúáé äãå"ç çùáå àçøú?!
úàååúðåú åâøâøðåú òãééï ùåìèåú
áàå"í éùðä çùéáä ñëéæåôøðéú îôåöìú ìùìåùä òðôéí. òðó àçã ùìå î÷ãí æéäåí åîçìåú. ùðé äòðôéí äàçøéí ìåçîéí ðâãå:
- " äàéâåã äôéððñé äáéðìàåîé , æøåò ùì äáð÷ äòåìîé ùáòöîå îäååä çì÷ îäàå"í, òåñ÷ òëùéå áàéùåø äìååàä áñê 90 îéìéåï ãåìø ìéöåàï äá÷ø äáøæéìàéBertin , ëãé ùéëôéì àú ééöåøå áéòøåú àâï äàîæåðñ.
- " äáð÷ äòåìîé îéîï àú äô÷ú ãå"ç äàå"í òì úô÷éãå äçùåá ùì îù÷ äçé áãøãåø äòåìí.
- " àøâåï äáøéàåú äòåìîé (ùùééê ìàå"í) îåãò äéèá ìçì÷å ùì îæåï îï äçé áâøéîú îçìåú ìáðé àãí. îåîçéí ùòåáãéí áå ÷áòå ùá-2002 îúå áøçáé äòåìí îîçìåú ëøåðéåú 29 îéìéåï áðé àãí.[6]
øàå ëéöã îéãò ùâåé, ù"áùø äëøçé ì÷áìú çìáåï îìà" å"çìá äëøçé ì÷áìú ñéãï" îîùéê ìäéçùá ìàîéï ìîøåú ùøàéåú îãòéåú îåö÷åú îòéãåú òì ääôê. îé îàúðå ìà ùîò àú äèéòåï: "àéðé éëåì ìäéåú öîçåðé; äí ðøàéí çìùéí, çéååøéí åçåìðééí". äúòìîåú åúàååú àëéìä éöøå îùáø áøéàåú çñø ú÷ãéí òí ðæ÷ ÷èñèøåôìé ìñáéáä ùìðå - åùéðåé ìà éáåà á÷ìåú ëé àðùéí ìà àåäáéí ìùîåò ùäøâìé äàëéìä ùìäí äí äøñðééí.
ëï - éäéä öåøê ìååúø
äàí ùîòúí àú ääúøáøáåú "àðé îòãéó ìîåú åìà ìååúø òì àëéìú áùø"? äùàìä äðëåðä ìäéåí äéà ëîä áðé àãí éäéðå ìåîø "àðé îòãéó ìäøåñ àú ëãåø äàøõ åàú äãåøåú äàðåùééí äáàéí îàùø ìååúø òì àëéìú áùø". àðé îàîéï ùìðåëç ÷èñèøåôä îàééîú åîéãò îìà øåá áðé äàãí éçìéèå ùòåã äîáåøâøéí àéðí ùååéí äú÷ó ìá àå ëéñåé îçöéú ôìåøéãä áîéí.
òì îä äééú îòãéó ìååúø? òì äáùø åäçìá ùàúä àåëì àå òì...
ìðñåò áîëåðéú ìëì î÷åí
ìèåñ áîèåñ ìðåôù áçå"ì
ðñéòä áàåèåáåñ åáøëáú
öôééä áèìååéæéä
äàôùøåú ìäéåú áéòø åìöôåú áçéåú áø
äàôùøåú ìùçåú áéí
÷ì÷åì ùìéù îùèç äàãîä ùì äòåìí
éòøåú äâùí ùì ãøåí àîøé÷ä
äáéèçåï ìâåø ììà çùù îôìéùú àðùéí ùáúéäí äåöôå
çééí ëîòè ììà òöéøåú, îçìåú ìá, ñåëøú åñøèï
äàôùøåú ìçéåú 10 ùðéí éåúø (äöîçåðéí î÷äéìú àãååðèéñèéí ùì äéåí äùáéòé çééí áîîåöò 10 ùðéí éåúø îúåùá îîåöò ùì ÷ìéôåøðéä[7]
øéç âåó ðòéí (áùø îñøéç)
åéúåø òì áùø éâøåí ìê îöå÷ä åñáì áèìéí áùéùéí áéçñ ìàé åéúåø òìéå.
îä öøéê ìòùåú?
ìôðé ùðéí äééúä ìé îëåðéú ìéð÷åìï âãåìä åùçåøä. àãí äú÷øá ìîëåðéúé òí ùìè "äôñ÷ ìæäí". àðé ÷éáìúé àú äîñø. òëùéå ëåìðå öøéëéí ìäúçéì ìùàú ùìèéí ùàåîøéí: "äôñé÷å ìæäí òì-éãé öøéëú äáùø åäçìá ùìëí". îéìéí àìä ìà öøéëåú ìäéååúø ø÷ òì îåãòú ÷øèåï àìà âí áçæéú ä÷ãîéú ùì îçùáåúéëí åáôéëí. áñåôå ùì ãáø, àëéìú áùø åçìá öøéëä ìäéåú îæåää ëäøâì îìåëìê åäøñðé, ùâøåò éåúø îòéùåï áôåîáé åîùúééä ìùåëøä.
ôòåìåú áøîä äàéùéú
- äòáéøå îàîøéí àìä åîàîøéí àçøéí áàåúå ðåùà ìëåìí - ìçáøéí, ìáðé îùôçä åìôåìéèé÷àéí.
- ëúáå åãáøå òí ëì îëøéëí òì ðåùà æä. äùúãìå ìäøöåú òìéå áôðé ÷äì âãåì ùì àðùéí, ëâåï îåòãåðéí åôâéùåú, åâí áðñéáåú ùàéðï ðøàåú "îúàéîåú ôåìéèéú" ìîéãò ëæä. öìöìå ìúëðéåú øãéå åëúáå ìîòøëåú äòéúåðéí. ëùúâéò äùòä äöèøôå ìîöòãéí áøçåáåú.
- òåããå ëì àçã ùàúí îëéøéí ìöøåê àåëì áøéà ùàéðå îæäí, áîéåçã ùåîøé îù÷ì àå ëàìä ùîðñéí ìäåøéã îù÷ì, ëé àôéìå àí äãéàèåú ùìäí îöìéçåú áäåøãú îù÷ì, òãééï äï îîùéëåú ìæäí ëì òåã äï ëåììåú îæåï îï äçé.
- äôñé÷å ìäàæéï ìù÷øéí ÷åì÷èéáééí. úòùééú äîæåï îîîðú îç÷øéí ùéåöøéí ãåçåú "îãòééí" äîôåøñîéí áòéúåðéí åáëúáé òú øôåàééí. ãåâîä èåáä ìëê äéà úàâéã äàðøâéä äòð÷ ExxonMobil, ùúøí 16 îéìéåï ãåìø ì-43 òîåúåú áéï äùðéí 1998-2005, áîàîõ ìäèòåú àú äöéáåø áàîöòåú òøòåø äàîåï áðëåðåú äîãòéú ùì äúçîîåú ëãåø äàøõ. øàå àú òìåï äçãùåú ùìé îéðåàø 2007 áîãåø favorite five.
- ÷ðå îåöøé îæåï ùâåãìå àå éåöøå áàæåøéí ä÷øåáéí ìáéúëí, òãéó ùéäéå àåøâðééí, éãéãåúééí ìéòøåú äâùí, áðé ÷ééîà åùéâåãìå òì éãé îù÷éí àå éöøðéí ÷èðéí. ùúìå âéðä åðèòå òöéí.
- àøâðå ëéúåú ìáéùåì åìçéðåê áøéàåúé á÷äéìåúéëí.
- ùîøå òì äîé÷åã - àðå ðéöåø àú äùéðåé.
ãøùå îîîùìúëí:
- ìçå÷÷ çå÷éí ìäèìú îñéí òì àìä ùâåøîéí ìæéäåí åìùôëéí, òì àìä ùîùúîùéí á÷åèìé çø÷éí åòì äòåñ÷éí áç÷ìàåú áòìé çééí (ëåìì ãâéí).
- ìäèéì "îñ îçìåú" éùéø òì îæåðåú, ùéòìä àú îçéøí ùì áùø á÷ø åòåó, ãâéí, áéöéí, âáéðåú åçìá. äëðñåú àìä éðåöìå ìçéðåê ìîðéòú îçìåú åìèéôåì áçåìéí áàîöòåú ãéàèä åñâðåï çééí áøéàéí, åëï ìôøåéé÷èéí ùîøôàéí àú äñáéáä.
- ìòöåø ôøñåí îèòä ùì úòùéåú îæäîåú, ëåìì úòùéåú äîæåï åäúøåôåú.
- ìäôñé÷ úîéëä ú÷öéáéú áúòùéåú äâåøîåú ìæéäåí.
- ìä÷öåú ú÷öéáéí ìçéðåê öéáåøé ìúæåðä ðëåðä áèìååéæéä, áøãéå, áòéúåðéí åáúëðéåú ãå÷åîðèøéåú.
- ìäâéù ãéàèåú öîçéåú ááúé ñôø, áöáà åáîùøãé îîùìä. 53.9% îçééìé öáà àøä"á îòì âéì 20 äí áòìé îù÷ì éúø.
- ìäôñé÷ ìñáñã îù÷é çé áàåôï éùéø åò÷éó. ñåáñéãéä æå òåæøú ì÷åðöøðéí äâãåìéí åîæé÷ä ìîâãìéí ä÷èðéí.
- ìäôñé÷ ìäùúîù áîæåï îæäí áúëðéåú äæðä ìîòåèé éëåìú ùì äîîùìä åùì øùåéåú î÷åîéåú. ìñô÷ ôøéèé îæåï áøéàéí ììà ÷å÷ä ÷åìä, âáéðåú åîåöøé áùø.
- ìçå÷÷ çå÷éí ìä÷èðú äùèçéí äîå÷öéí ìîù÷é çé, ëåìì øòééä.
- ìçå÷÷ çå÷éí ìùîéøú îùàáé èáò.
- ìäôçéú àú äîñ ìéöøðé îæåï öîçé.
- ìçãåì îäâùú îæåðåú îï äçé ááúé äçåìéí.
- ìú÷ï ú÷ðåú ùúçééáðä ìúééâ îæåðåú áúååéú ùáä øùåîåú äñëðåú äáøéàåúéåú. ìîùì - òì âáéðä ééëúá: "àæäøä - îæåï æä òìåì ìñúåí àú òåø÷éê, ìâøåí ìùáõ åìäú÷ó ìá".
- ìú÷ï ú÷ðåú ùúçééáðä ìúééâ îæåðåú áúâ ñáéáúé: "á÷ø îæäí àâîéí, ðçìéí åéîéí".
- ìä÷öåú îìâåú ìñèåãðèéí ùáåçøéí á÷øééøä "éøå÷ä".
- ì÷ãí øôåàä äîúî÷ãú áñâðåï äçééí - ìúú îòð÷éí ìøåôàéí öòéøéí ùéáçøå äúîçåú ëììéú áèéôåì áàîöòåú ãéàèä öîçéú, ôòéìåú âåôðéú åäøâìéí ðàåúéí (ùéðä åòåã).
- ìãøåù ùëì äèéôåìéí äúøåôúééí åäðéúåçééí éåùåå ìèéôåìéí áãéàèä öîçéú, ôòéìåú âåôðéú åäøâìéí ðàåúéí, åø÷ àí éåëçå ëòãéôéí, éàåùøå ìùéîåù.
ëì äùéðåééí ùéëåìéí ìäéòùåú áëéååï äðëåï äí ëãàééí. ëëì ùéåçìó îæåï îï äçé áîæåï öîçé ëê éåèá îöá ëãåø äàøõ. æå àéðä âéùä ùì äëì àå ìà ëìåí.
äòú÷ú äòåùø
øáéí îàîéðéí ëé ääâðä òì äñáéáä äéà ÷ùä îàåã åé÷øä. äëìëìï ñéø ðé÷åìñ ùèøï ëúá îàîø, ùáå àîã ùääúçîîåú äâìåáìéú öôåéä ìëååõ àú äëìëìä äòåìîéú á-20%. àåìí òìåúä ùì ôòåìä îééãéú äéà 1% îëìì äúåöø äòåìîé. äòåîñ äëìëìé ò÷á îçìåú îäæðú éúø îàééí òì äëìëìåú äâãåìåú áòåìí - áòé÷ø ùì àøä"á åîãéðåú îòøá àéøåôä. àôéìå áñéï éùðí ëéåí áùðú 2007 ôé ùðééí àðùéí áòìé òåãó îù÷ì îàùø áùðú 1991.[8] ìàîéúå ùì ãáø, åéúåø òì àëéìú çéåú äðå öòã áñéñé åäëøçé ìäéîðòåú îòåîñ âãì åîöèáø ùì äåöàåú áøéàåú åàñåðåú ñáéáúééí.
ëùäúøàééðúé áúëðéú øãéå òøá àçã öìöì ìúçðä àéëø ðøâæ áòì îù÷ çìá: "ã"ø î÷ãåâì, àúä äåøñ àú îùôçúé áèòðåúéê òì äñëðåú ùáùúééú çìá. éù ìé éìãéí ùàðé öøéê ìäàëéì åìùìåç ìáéú äñôø. áâììê åáâìì ùëîåê ìà àåëì ìòùåú æàú". äùáúé ìå ùöø ìé òì îöáå ä÷ùä åùàìúé àåúå: "àéìå äééú îâãì èá÷ - äàí äééú ãåøù îîðé ìà ìâìåú àú äàîú òì èá÷, ëãé ùîùôçúê úúôøðñ? àðùéí ùòáåãúí ëøåëä áäøéñú çéé àçøéí åáäøéñú ëãåø äàøõ öøéëéí ìîöåà òáåãä àçøú".
äëðñú çéãåùéí ùéâøîå ìîðäâé àëéìú îæåï öîçé úâøåí ìàðùéí çãùéí ìôòåì åìäöìçåú çãùåú. ìøáéí úäéä ôçåú òáåãä: ÷øãéåìåâéí, îðúçé îò÷ôéí, àåð÷åìåâéí åîåîçéí ìñåëøú. äí éåëìå ìðöì àú ëéùåøéäí ëøåôàéí ëãé ìäéìçí áîìøéä åáîçìåú îãá÷åú àçøåú áàôøé÷ä. àìä ùîúôøðñéí îçååú á÷ø åçìá, îáúé îèáçééí îîôòìé òéáåã ìáùø éåëìå ìòáåø ìòáåãåú ð÷éåú éåúø áâéãåì âøòéðéí åéø÷åú. çååú îùôçúéåú éçæøå åúàâéãéí ç÷ìàééí âãåìéí ééòìîå. áøåðé á÷ø éúøåùùå åäùàø ééäðå îîöá ëìëìé èåá, îáøéàåú èåáä åîòåìí øàåé ìîâåøéí.
äòøåú
-
ã"ø â'åï î÷ãåâì (M.D.) äåà øåôà àîøé÷ðé îåîçä ìúæåðä, äãåâì áúæåðä öîçéú îèòîéí áøéàåúééí åñáéáúééí. îàîø æä ôåøñí ìøàùåðä áàúø äàéðèøðè ùìå áéðåàø 2007, åîúåøâí åîåôõ áàéùåøå. øöåé ì÷øåà ìôðé îàîø æä àú îàîøå ä÷åãí ùì ã"ø î÷ãåâì áðåùà: "àîú ìà ðòéîä: àðå àåëìéí àú òåìîðå ìîååú", ùáå îôåøèéí ðæ÷éäï äñáéáúééí ùì ç÷ìàåú çéåú åöøéëú îæåï îï äçé. äè÷ñè äàðâìé ùì àåúå îàîø ðîöà áëúåáú http://www.drmcdougall.com/misc/2006nl/dec/truth.htm, åâí äåà úåøâí ìòáøéú åîåôéò ëàï.
ã"ø â'åï î÷ãåâì îôøñí òìåï çãùåú áðåùàé áøéàåú îãé çåãù áàúø http://www.drmcdougall.com. ðéúï ìäéøùí áàåúå àúø åì÷áì àú äòìåï áãåàø àì÷èøåðé çéðí. äè÷ñè äàðâìé ùì îàîø æä ("ôúøåï àçã") ðîöà áëúåáú http://www.drmcdougall.com/misc/2007nl/jan/warming2.htm. - äòøú äîúøâí: îù÷ì éúø îåâãø ëàéðã÷ñ îñú âåó áéï 25 ì-30. ùîï äåà îé ùàéðã÷ñ îñú äâåó ùìå òåìä òì 30. îù÷ì ú÷éï äåà àéðã÷ñ îñú âåó áéï 20 ì-25. àéðã÷ñ îñú âåó (BMI-Body Mass Index) äåà äîðä ùì îù÷ì äâåó á÷"â áøéáåò äâåáä áîèøéí. ìîùì àéðã÷ñ îñú äâåó ùì àãí ùâåáäå 1.75 îèø åîù÷ìå 70 ÷"â äåà 70:1.75:1.75=22.85
- Hossain P, Kawar B, El Nahas M. Obesity and diabetes in the developing world--a growing challenge. N Engl J Med. 2007 Jan 18;356(3):213-5.
- http://www.vsc.org/1103-How-Many-Veggies.htm
- "Livestock's Long Shadow -Environmental Issues and Options", November of 2006,The United Nations Food and Agriculture Organization. äãå"ç (408 òîåãéí) ðéúï ìäåøãä ë÷åáõ pdf á÷éùåø http://www.virtualcentre.org/en/library/key_pub/longshad/A0701E00.pdf
- Yach D, Hawkes C, Gould CL, Hofman KJ. The global burden of chronic diseases: overcoming impediments to prevention and control. JAMA. 2004 Jun 2;291(21):2616-22.
- Fraser G. Ten years of life. Is it a matter of chance? Arch Intern Med 161:1645-52, 2001.
- Dobson R. China may have twice as many overweight people as in 1991. BMJ. 2007 Jan 27;334(7586):173.