äàí áùø äåà îæåï èáòé ìàãí?
îàú: éøéá âìáåò
"îæåï èáòé ùì çéä (àå àãí) äåà äîæåï ùäçéä (àå äàãí) öåøëú áúðàéí èáòééí1. îæåï èáòé àîåø ìäéåú äîæåï äèåá áéåúø îáçéðä áøéàåúéú áùì ääúàîä äôéñéåìåâéú ù÷ééîú áéðå ìáéï îòøëú äòéëåì ùì äçéä åìáéï öøëéä äúæåðúééí. ÷ééîú îçìå÷ú äàí áùø äåà îæåï èáòé ùì äàãí. ìãòúé àéï æä ëê, òì ñîê äëúåá ëãì÷îï."
àé ãîéåï ìèåøôéí
òåã áîàä ä-18 ÷áò â'åøâ' ÷éåáéä ëé äàðèåîéä ääùååàúéú îìîãú, ëé äàãí ãåîä ì÷áåöú äôøåâéååøéí (àåëìé ôéøåú), åàéðå ãåîä ì÷áåöú ä÷øðéáååøéí (äèåøôéí) áùåí ãáø. ìäìï äáãìéí:
1. îòé äàãí åä÷åó àøåëéí îâåôí ôé 12, îòé äëáùä ôé 30, îòé äëìá ôé- 3.
2. ëìáéí åçúåìéí àéðí ìåòñéí àú îæåðí áéñåãéåú ëîå äàãí, åäîæåï ðáìò òì éãí çúéëåú çúéëåú. àí àãí éòùä ëê äåà éñáåì îëàá áèï åäîæåï ìà éúòëì èåá. àöì äèåøôéí îåôøùú çåîöä äéãøåëìåøéú áëîåú âãåìä ôé 10 îàùø àöì äàãí. äçåîöä îôø÷ú áéòéìåú àú äçìáåðéí ááùø åîùîéãä çééã÷éí. àöì äàãí æîï òéëåì áùø ðîùê 5-6 ùòåú ìòåîú ëùòúééí àöì èåøôéí. ìèåøôéí éù á÷éáúí àðæéîéí ñôöéôééí ìáùø ùîôø÷éí àåúå áîäéøåú åàôéìå àú äòöîåú.
3. øå÷í ùì èåøôéí àéðå îëéì àú äàðæéí ôèéàìéï, ùðîöà àöì äàãí åàöì çéåú öîçåðéåú åîôø÷ òîéìï.
4. äùúï ùì èåøôéí çåîöé, àê áñéñé àöì çéåú öîçåðéåú åâí àöì äàãí (àí äåà áøéà).
5. äàãí øâéù ìèôéìéí åìçééã÷éí ááùø àê èåøôéí ìà. äàãí ðéæå÷ îùåîðéí øååééí îï äçé åîëåìñèøåì îï äçé - àê èåøôéí ìà.
6. ìèåøôéí éù îòøëú ùéðééí (åìôòîéí âí öéôåøðééí) ùîåúàîú ìúôéñú äèøó, ôöéòúå åáéúåøå. ìàãí ìà.
7. àãí îúâøä îøéçí, öáòéäí åîøàí ùì ôéøåú åéø÷åú. âí ìôðé ùðø÷áå, øéçí ùì àéáøéí ôðéîééí ùì âåôåú áòìé çééí îñøéç åâåøí ìàé ðòéîåú. ãí åàéáøéí ëøåúéí âåøîéí ìàé ðòéîåú àñúèéú. øéçå åèòîå ùì áùø ðòéîéí ø÷ àí áéùìå åòéáãå àåúå ëê ùàéáã àú øéçå åèòîå äî÷åøééí.
àåëìé ëì
ìàåëìé ëì éù ôçåú úëåðåú îùåúôåú îàùø ìèåøôéí. çæéøéí àåëìéí ôéøåú, æøòéí, àâåæéí, áìåèéí, éø÷, ô÷òåú, áöìéí åâí çø÷éí, úåìòéí, çìæåðåú åçåìééúðéí ÷èðéí ùàåúí äí îåöàéí áùòú äðáéøä áàãîä. ãåáéí àåëìéí òô"ø çø÷éí. äîéðéí äùçåøéí ùì äãåáéí àéðí èåøôéí àìà ìòúéí øçå÷åú îàåã. ãåáéí çåîéí àåëìéí âí ðáìåú åãâéí, àê îæåðí äòé÷øé öîçé. ø÷ äãåá äìáï (á÷åèá) äåà èåøó îåáä÷, ëé àéï ùí öîçééä. äãåá äìáï ùåðä îàåã îùàø äãåáéí áäñúâìåúå ìúðàé äçééí á÷åèá.
òëáøéí åçåìãåú àåëìéí áèáò îæåï öîçé, àê á÷øáú äàãí éàëìå ëì îæåï (òã ëàï ðì÷çå äðúåðéí îòøëé çæéø, ãá åòëáøééí áàðöé÷ìåôãéä äòáøéú). æä ùäòëáøéí äñúâìå ìàëåì ãáøéí ùàéðí îæåðí äèáòé îøàä ùìëì éöåø çé éù èååç äñúâìåú âãåì. çúåìéí äâãìéí òí áðé àãí àåëìéí ìòúéí ìçí, úéøñ, àôåðä, àáå÷ãå åëå', àê æä ìà àåîø ùäí àåëìé ëì. ôøåú î÷áìåú ÷îç òöîåú áîæåðï åàåëìåú àåúå, àê æä ìà àåîø ùàéðï öîçåðéåú áèáòï. áàðâìéä àåìó âîì ìàëåì ð÷ðé÷éåú, àê áéñåãå äâîì äåà ëîåáï àåëì öîçéí.
áùì äøáâåðéåú ùì àåëìé ëì, èååç ääñúâìåú äâãåì ùì áòìé çééí2 åäëåùø äì÷åé ùì äàãí ìòëì àú äîæåðåú äáùøééí, ìèòðä ùäàãí äåà àåëì ëì àéï áñéñ îåö÷.
÷åôéí åáðé àãí
éù äèåòðéí, ùäàãí ÷øåá îáçéðä áéåìåâéú ì÷åôéí, åîàçø ùçì÷ îäí àåëìéí áùø áèáò, àëéìú áùø èáòéú ìàãí. äùéîôðæä ðçùá ì÷åó ä÷øåá áéåúø ìáðé àãí åìçëí á÷åôéí. "úæåðúí ùì äùéîôðæéí äéà öîçåðéú áéñåãä, àê áðñéáåú îñåéîåú äí öãéí ÷åôéí, òôøéí åçæéøéí ÷èðéí". áòåðåú îñåéîåú áùðä äåà ðéæåï îèøîéèéí (äàðöé÷ìåôãéä äòáøéú, òøê ùéîôðæä). àåìí, áãåîä ìàãí, äùéîôðæéí àéðí îåúàîéí îáçéðä áéåìåâéú ìöéã åîáöòéí àåúå ëùàéï ìäí î÷åøåú îæåï àçøéí. îéðé ÷åôéí ùåðéí ãåîéí æä ìæä éåúø îàùø ìàãí, àê äí ðáãìéí îàåã áëì äôøîèøéí, ëåìì áúæåðä (øåá îéðé ä÷åôéí äí àåëìé ôéøåú).
áðé àãí
òöí äùåðé äòöåí áéï äîéðéí äùåðéí ùì ãåáéí, ùçì÷í öîçåðéí ìçìåèéï åäàçø (äãåá äìáï) ùäåà èåøó îåáä÷ , îøàä ùááéåìåâéä àé àôùø ìäñé÷ òì úæåðä îîéï àçã ìîùðäå ìôé ÷øáä ëììéú ùì îèòï âðèé. ìëï, àéï ñéáä àôøéåøé ùäàãí éãîä áúæåðúå ìùéîôðæä, ùàåëì âí áùø, ëôé ùàéï ñéáä ùéãîä ìñåâ àçø ùì ÷åó ùäåà öîçåðé ìâîøé. äãøê ääâéåðéú ì÷áåò òîãä áñåâééä äéà ìáãå÷ àú äúðäâåúå äèáòéú ùì äàãí åàú ðúåðéå äôéñéåìåâééí. äàãí ä÷ãîåï ðäâ ìöåã áòìé çééí îëéååï ùî÷åøåú äîæåï ùòîãå ìøùåúå äéå îöåîöîéí, åäåà ùí àú éãå òì ëì îä ùéëåì. áéùåì àéðå à÷è èáòé. àëéìú áùø ììà áéùåì îñåëðú ìàãí áâìì äçééã÷éí åèôéìé äîòééí ùðîöàéí áå, åîòøëú äòéëåì ùì äàãí àéðä îðèøìú àåúí áéòéìåú. áùø çé åâí áùø ùáåùì àéðí áøéàéí (áðåñó ìñéáåú ä÷åãîåú) áâìì ùåîðéí äøååééí, ëåìñèøåì, åñéáåú ðåñôåú3. áùø àéðå îæåï äëøçé ìáðé àãí, ëé àéðå ñô÷ áìòãé ùì éñåãåú úæåðúééí (çìáåðéí, åéèîéðéí4, îéðøìéí åëå'). éùðï ÷áåöåú ùì áðé àãí åéçéãéí ùâãìå îìéãúí ììà áùø åììà îøëéá àçø îï äçé (ôøè ìçìá àí). éöøí äâñèøåðåîé ùì áðé àãí àéðå îúòåøø ìîøàä îæåðí äáùøé ùì àåëìé ëì: çìæåðåú, çø÷éí, úåìòéí åðîìéí, åìëï áðé àãí àéðí àåëìé ëì. îæåðåú àìä àéðí ðîöàéí áùôò ìçéä âãåìä ëîå äàãí åìàãí àéï äñúâìåú áéåìåâéú ìàñåó àåúí: àéï ìå, ìîùì, öéôåøðééí âãåìåú åçæ÷åú ìçôéøä áàãîä ìçéôåù àçø úåìòéí åäåà àéðå îåúàí áéåìåâéú ìöéã ãâéí áðäøåú àå áéîéí. âí ìçæéø åìãåá îäååéí çø÷éí, úåìòéí åëéå"á çì÷ æðéç áîæåðí. ëð"ì ìâáé ÷åôéí ùàåëìéí çø÷éí. äîæåðåú ùðùàøéí øàåééí ìàãí äí îï äöåîç áìáã5.
èáòé åìà èáòé
éäéå ùéùàìå: åîä á÷ùø ììçí, úôå"à åîæåðåú îòåáãéí àçøéí6? âí îæåðåú àìä àéðí èáòééí, àáì àåëìéí àåúí, åìîä àåëìéí îúðâãé äáùø îæåðåú àçøéí áìúé èáòééí, ìîøåú ùäí áòöîí ÷åáòéí ùáùø àéðå îæåï èáòé? äúùåáä äéà ùîæåðåú öîçééí îòåáãéí èáòééí äí èáòééí (ìàãí) äøáä éåúø îáùø. ìîæåðåú öîçééí îòåáãéí éùðå îø÷í úæåðúé ùãåîä ìîæåðåú öîçééí áìúé îòåáãéí, åìáùø îáåùì ðùàø äîø÷í ãåîä ìáùø áìúé îáåùì. îñéáä æå îæåï çúåìéí àéðå îëéì îøëéáéí îï äöåîç áìáã (ìîøåú ùäí éåúø æåìéí) åëåìì áùø.
ñéëåí:
øáéí îúáìáìéí îëê ùàãí éëåì ìàëåì åìòëì áùø åòåùä ëê. äí îñé÷éí îæàú ùáùø äåà îæåï èáòé ùì äàãí. äðúåðéí ùäåáàå äøàå ùäîöá ùåðä ìçìåèéï. çìá åáéöéí àó äí àéðí èáòééí. äøòéåï ùäàãí äåà èåøó òì ùðîöà áøàù ôéøîéãú äîæåï àéðå ðëåï áòìéì. äîæåï äèáòé ùì äàãí äåà öîçé áìáã.
ì÷øéàä ðåñôú:
- éöç÷ áï àåøé: "úæåðú äàãí åáøéàåúå", 1989.
- éôä äàåæø: "ìàëåì àå ìà ìàëåì (áùø) æå äùàìä", ñâðåï çééí (âéìéåï 5), éåìé 2001.
î÷åøåú:
- "úðàéí èáòééí" àéðí ëåììéí îöå÷ú îæåï, ìöåøê äãéåï, ëé àæ ééàëì ëì îä ùø÷ àôùø ìàëåì.
- àáì éùðí áòìé çééí ùàéï ìäí äñúâìåú, ìîùì ãåá äôðãä ùéëåì ìçéåú ø÷ òì ÷ðé áîáå÷.
- îàîøéí ùëúáúé áâéìéåðåú ÷åãîéí ùì "èáò àåï åáøéàåú" ôåøùéí áäøçáä àú äñéáåú.
- äî÷åø äèáòé ùì åéèîéï B12 äåà çééã÷é îòééí ùðîöàéí áîòé äã÷
- ëîåáï ùìà ëì îæåï öîçé îúàéí ìàãí. òùá, ìîùì, îôåø÷ áéòéìåú ø÷ òì-éãé îòìé âøä, ùâí äí öîçåðééí, àê îòøëú äòéëåì ùìäí ùåðä îàåã îæå ùì äàãí åùì ä÷åôéí
- ìôé àñëåìú ùìèåï îæåðåú òîéìðééí àéðí èåáéí ìàãí åäîæåðåú äàéãéàìééí äí ôéøåú